Çocuğunuz konuşuyor, cümleler kuruyor, size bir şeyler anlatmaya çalışıyor… Siz çoğu zaman ne söylediğini anlayabiliyorsunuz. Fakat başka biriyle konuştuğunda sık sık aynı cümleyi duyuyorsunuz:
“Ne dedi?”
Bazen anneanne anlamıyor, bazen öğretmeni, bazen de yaşıtları…
Bir süre sonra çocuğunuz söylediklerini tekrar etmek istememeye, daha kısa cevaplar vermeye veya konuşmaktan kaçınmaya başlayabiliyor.
Tam da bu noktada ailelerin sıkça düşündüğü bir çözüm var:
“Kreşe başlasa, çocuklarla konuşa konuşa düzelir mi?”
Kreş ve akran ortamı çocukların sosyal ve iletişim becerilerini destekleyebilir. Ancak çocuğun konuşmasının neden anlaşılmadığını bilmeden yalnızca kreşe başlamasını beklemek her zaman yeterli olmayabilir.
Bazen Çocuk Konuşamıyor Değildir; Anlaşılmamaktan Yorulmuştur
İletişim yalnızca konuşmak değildir. Çocuk için söylediğinin karşıdaki kişi tarafından anlaşılması da iletişimin önemli bir parçasıdır.
Çocuk bir şey anlatır.
Karşısındaki anlamaz.
Tekrar söylemesi istenir.
Yine anlaşılmaz.
Çocuk yeniden dener…
Bu durum sık tekrarlandığında bazı çocuklarda hayal kırıklığı, öfkelenme, çekingenlik, iletişimden kaçınma veya konuşma isteğinde azalma görülebilir.
Bu nedenle çocuğun konuşmasının anlaşılmamasını yalnızca “Nasıl olsa büyüyünce düzelir.” düşüncesiyle değerlendirmek doğru olmayabilir.
“Kreşe Başlasın, Konuşması Açılır” Düşüncesi Her Çocuk İçin Geçerli mi?
Kreş çocuklara akranlarıyla iletişim kurabilecekleri, oyun oynayabilecekleri ve farklı sosyal deneyimler yaşayabilecekleri zengin bir ortam sağlayabilir.
Bu elbette değerlidir.
Ancak kreş bir terapi ortamı değildir.
Çocuğun konuşmasının anlaşılmamasının altında konuşma seslerini üretmekte yaşanan güçlükler, artikülasyon sorunları, fonolojik süreçler veya dil gelişimiyle ilişkili farklı nedenler bulunabilir.
Dolayısıyla önemli olan yalnızca çocuğa daha fazla konuşma fırsatı vermek değil, konuşmasının neden anlaşılmadığını belirlemektir.
Üstelik çocuk akranlarının yanında da sık sık anlaşılmıyorsa, bazı çocuklarda iletişim kurma isteği azalabilir.
Evde Anlaşılıyor Olması Yanıltıcı Olabilir
Anne ve babalar çocuklarının konuşma biçimine zaman içerisinde alışır.
Çocuğun eksik söylediği bir kelimeyi, kullandığı özel ifadeyi veya yalnızca birkaç sesini duyduklarında bile ne anlatmak istediğini anlayabilirler.
Bu nedenle aile:
“Biz söylediklerinin çoğunu anlıyoruz.”
diyebilir.
Ancak çocuğu daha az tanıyan kişilerin konuşmayı ne kadar anlayabildiği de önemlidir.
Öğretmeni, akrabaları veya yaşıtları çocuğun söylediklerini sürekli tekrar ettiriyorsa, konuşma anlaşılırlığının değerlendirilmesi düşünülebilir.
Çocuğumun Konuşması Neden Anlaşılmıyor?
Her çocuk aynı nedenle anlaşılmaz konuşmaz.
Bazı çocuklar belirli konuşma seslerini üretmekte zorlanabilir. Bazıları seslerin yerine başka sesler kullanabilir, bazı sesleri düşürebilir veya kelimeleri yaşından beklenenden farklı biçimde söyleyebilir.
Bazı durumlarda ise yalnızca seslerin çıkarılması değil, çocuğun dil gelişiminin farklı alanlarının da değerlendirilmesi gerekebilir.
Bu nedenle internetten belirtileri karşılaştırarak çocuğa bir tanı koymaya çalışmak yerine bireysel değerlendirme önemlidir.
Ne Zaman Dil ve Konuşma Terapistine Başvurulmalı?
Çocuğunuz konuşuyor olmasına rağmen söyledikleri çevresindeki kişiler tarafından sık sık anlaşılmıyorsa, bazı kelimeleri sürekli farklı söylüyorsa, konuşurken sık sık tekrar etmek zorunda kalıyorsa veya anlaşılmadığında öfkeleniyor ve iletişimden kaçınıyorsa bir dil ve konuşma terapisti tarafından değerlendirilmesi düşünülebilir.
Değerlendirmenin amacı yalnızca “Çocuk hangi harfleri söyleyemiyor?” sorusuna cevap vermek değildir.
Çocuğun yaşı, konuşma anlaşılırlığı, konuşma seslerinin üretimi ve dil becerileri birlikte ele alınır ve ihtiyaç olup olmadığı belirlenir.
Kreş mi, Dil ve Konuşma Terapisi mi?
Aslında bu soru her zaman “biri mi, diğeri mi?” şeklinde düşünülmemelidir.
Kreş; sosyal etkileşim, oyun ve akran iletişimi açısından çocuğu destekleyebilir.
Dil ve konuşma terapisi ise çocuğun yaşadığı iletişim güçlüğünün değerlendirilmesi ve ihtiyaç varsa buna yönelik bir müdahale programının oluşturulması açısından farklı bir işleve sahiptir.
Çocuğun ihtiyacına göre bu süreçler birbirini destekleyebilir.
Ancak “Kreşe başlayınca nasılsa düzelir.” diyerek değerlendirmeyi uzun süre ertelemek bazı çocuklar için değerli zamanı kaybetmek anlamına gelebilir.
Önce Çocuğun Neden Anlaşılmadığını Anlayalım
Her çocuğun gelişimi ve ihtiyacı farklıdır.
Bu nedenle çocuğunuzu başka çocuklarla karşılaştırmak yerine kendi iletişim becerilerini değerlendirmek daha sağlıklı bir yaklaşımdır.
Çocuğunuz konuşuyor fakat çevresindeki insanlar söylediklerini anlamakta zorlanıyorsa, ilk soru:
“Kreşe versek düzelir mi?”
yerine,
“Çocuğum neden anlaşılmıyor?”
olabilir.
Çünkü bazen çocukların ihtiyacı yalnızca daha fazla konuşmak değil, daha rahat anlaşılabilmektir.
Eskişehir Dil ve Konuşma Terapisi
Batı Dil ve Konuşma Akademisi’nde çocukların dil ve konuşma becerileri bireysel olarak değerlendirilmekte; ihtiyaçları doğrultusunda uygun destek süreci planlanmaktadır.
Çocuğunuzun konuşmasının anlaşılabilirliği konusunda soru işaretleriniz varsa, bir dil ve konuşma terapisti değerlendirmesi çocuğun mevcut becerilerini ve destek ihtiyacını anlamanıza yardımcı olabilir.